EV TOZU AKARLARI ALERJİSİ VE KORUNMA YOLLARI

Doç. Dr. Fatih FIRINCI | 10-03-2017

Ev tozu akarları eklem bacaklılar ailesinden gözle görülmeyen ancak mikroskopla seçilebilen küçük canlılardır. Günlük yaşantımızda ev içi ortamda sıklıkla bulunurlar. Özellikle sıcak ve nemli ortamları çok sever ve hızla çoğalırlar. İnsanlarda alerjiye neden olan akarlar; insan deri döküntüleri ile beslenen "Dermatophagoides pteronyssinus ve Dermatophagoides farinea" dır. Akarlar sıklıkla zeminde çökmüş halde durur ve yürümekle, hareketle kolayca havaya karışırlar.

Akarların ve alerjiye neden olan maddelerin solunum yolu ile alınması durumunda

  •  burunda kaşıntı
  •  burunda akıntı
  •  burunda tıkanıklık
  •  hapşırık
  •  gözlerde kaşıntı
  •  gözlerde sulanma
  •  gözlerde şişlik gibi allerjik nezle belirtileri ortaya çıkabilir. Astımlı hastalarda astım atakları (öksürük, hırıltı, nefes darlığı vs) tetiklenebilir. 

Korunma

  • Günlük yaşantımızda hemen her yerde olabilen akarları tamamen yok etmek imkansız olsa da alınacak bazı önlemlerle maruziyet büyük ölçüde azaltılabilir. 
  • Kuru havada, özellikle nem oranı %50 nin altına indiğinde ev tozu akarlarının hiçbiri yaşayamaz. Nemi azaltmak için oda sık sık havalandırılmalıdır. BUHAR MAKİNALARI KESİNLİKLE KULLANILMAMALIDIR. Evin herhangi bir yerinde sıvı kaçağı varsa tamir edilmelidir. 
  • Ev tozu akarları her türlü kumaş türünde yaşayabilirler. Yatak takımları haftada en az bir kez değiştirilmeli ve 55 derece üstünde yıkanmalıdır. 
  • Özellikle yatak, yastık, yorgan, halı, kalın kumaşlı perde ve mobilya gibi üzerinde çok kolay toz tutabilen ev eşyalarında yüksek oranda bulunurlar. Kullanılan yatak, yastık ve yorgan yün,kaz tüyü veya kuştüyü olmamalı, mümkünse akar geçirmeyen tıbbi özel kılıflarla kaplanmalıdır.
  • Halı mümkünse kaldırılmalı; kaldırılamıyorsa boydan boya yün halı yada hav yüksek halı yerine kilim kullanılmalıdır.  Dokuma halılar, fabrikada dokunmuş sentetik yada  yün halılar ev tozu akarları için önemli bir yaşam alanı oluşturmaktadır. Akarlar bakteri değildir. O nedenle anti-bakteriyel halılar ev tozu akarından korumaz. Halının anti-alerjik olarak tanıtılması da doğru değildir, çünkü halının yapıldığı malzeme değil, halının akarlar için barınma alanı olarak, varlığı sorun teşkil etmektedir.
  • Kalın veya ağır perde yerine ince tül veya stor perde tercih edilmelidir. 
  • Odada mümkün olduğunca az eşya bulundurulmalıdır. Kitap, biblo, oyuncak gibi eşyalar kapalı dolaplarda muhafaza edilmelidir. Akarların yoğun olarak yaşadığı peluş ve tüylü oyuncaklar uzaklaştırılmalıdır.
  • Haftada en az bir kez yüksek vakumlu veya HEPA filtreli bir elekrik süpürgesi ile tüm oda temizlenmeli, temizlik sırasında allerjik birey odada bulunmamalı, temizlik sonrası hafif nemli bir bezle eşyaların tozu alınmalıdır.
  • Elektrik süpürgesi ile süpürmesi ile ev tozu akarı allerjenleri uzaklaştırılır. Ama yaşayan akarlar ortadan kaldırılmaz. HEPA filtrasyon yöntemi ile ev tozu akarlarının dışkıları süpürgenin torbasında kalır. 
  • Evde ve özelllikle yatak odasında evcil hayvan bulundurmamaya özen gösterilmelidir.
  • Ev tozu akarlarına maruziyeti azaltmaya yönelik yöntemlerin hepsinin bir arada uygulanması esas olarak koruma sağlar. 
  • Hastalığı kökten çözüm yolunda ise koldan ya da dil altı immünoterapi dediğimiz aşı tedavisiyle başarı sağlanmaktadır. 


Kaynak: AİD hasta bilgilendirme formları